W.R.E. Velema: Republican readings of Montesquieu verscheen in 1997 in History of Political Thought, en kwam in 2007 in de bundel Republicans terecht.

– Van de originele versie verscheen een recensie in de Maandelyke Uittreksels, of Boekzaal der Geleerde Waerelt, 69 (1749) 568-588 and 70 (1750) [94]

Waanzinnig interessante bron, vanwege de enorm lange looptijd, vanwege het gespecialiseerde ‘geleerde’ karakter – goede tegenhanger van de VLO dus!

– Gobbers heeft geschreven over het boekenbezit, heeft daarbij niet alleen naar Rousseau gekeken.

–

– De vertaling van Esprit des Lois verscheen tussen 1771 en 1773. Wie het heeft vertaald, is niet bekend.

– “Although it was a declining habit, eighteenth-century writers still attached great importance to indiscriminately citing as many widely recognized authorities as pssible for any given opinion. In the Dutch Republic, as elsewhere, Montesquieu clearly belonged to the top of hieracherchy of Great Minds to be invoked.” [96]

– de adoratie van Montesquieu ging soms zo ver dat de mildste kritiek vooraf werd gegaan door een excuus.

– probleem zit behalve in deze ‘veneration’ en namedropping ook in de breedte van het werk.

– werd als encyclopedie gebruikt in Dld.

– Naast het gegeven dat de lezer altijd zijn eigen betekenis creëert van een boek, bood de EdL zoveel “ambivalence and interpretative openness” dat iedereen er wel iets van kon maken. [97]

Zo kon de Romeinse recht zowel worden bestreden of verdedigd met behulp van het boek.
Velema betoogt dat de ‘apparent anarchy of individual interpretation’ niet betekent dat receptiegeschiedenis niet mogelijk zou zijn. Er zijn wel degelijk patronen te ontdekken wanneer wordt gekeken naar ‘de preoccupaties van de politieke cultuur waarin de receptie plaatsvindt’ – Fransen keken naar z’n behandeling van de monarchie, de Nederlanders keken naar zijn interpretatie van republicanisme. [98]

Montesquieu kwam met een alternatief voor het klassieke rijtje van de drie mogelijke staatsvormen: democratie, monarchie, aristocratie.

Hume schrijft in ONC nog: “the English Government is a Mixture of Monarchy, Aristocracy and Democracy” een drieslag die hij in de Essays in ieder geval nog één keer maakt en in de HoE nog een keer. Niet heel vaak, maar misschien wilde Hume de lezers die ook bekend waren met deze klassieke drie voorbeelden plezieren

Met name Montesquieu’s behandeling van republicanisme was ambigu, mede doordat zijn eigen nieuwe drietaks-systeem soms werd ‘overschaduwd’ door het simpeler onderscheid tussen despotisme en gematigde regering.
– Toch werd het stelsel min of meer klakkeloos overgenomen door Cornelis van Engelen (Brieven over de Weelde, I, ix) [100n] en Ysbrand van Hamelsveld (De zedelyke Toestand, 61-66)

Over de Weelde, controleren op noemen van Hume heeft waarschijnlijk wel zin, omdat het uit 1791 komt. Bovendien kende Corneli(u)s van Engelen Hume in elk geval van zijn Historie van Engeland, getuige de verwijzing (op bladzijde 61) daarnaar in zijn ʻEene wysgeerige verhandeling over den schouwburg in ’t algemeenʼ. (1775), die al uit 1775 stamt.

– Luzac verwierp de drievoudige scheiding van regeringstypes, mede omdat Montesquieu in zijn ogen verderop in het boek een nuttiger onderscheid had ontworpen: dat tussen ‘arbitrary and limited government’ [101], deed dit in de jaren ’50 om zijn punt te maken in zijn dispuut met de staatsgezinden als Jan Wagenaar. Over dit dispuut schrijven Geyl en Leeb. Een republiek was volgens Luzac niet per sé een land zonder monarch of een land waar politieke deugdzaamheid het grootste goed was, maar werd gekenmerkt door de aanwezigheid van ‘a limited and balanced government guaranteeing the freedom of the individual inhabitants’ [102]

– Een andere, zij het mildere, criticus was F.W. Pestel in zijn Fundamenta Iurisprudentiae Naturalis uit 1772, dat ook in het Nederlands verscheen: De Gronden der Natuurlijke Rechtsgeleerdheid, II, 211-212.

uitzoeken hoeveel Hume heeft geschreven over natuurrecht om te kijken of dit soort studies mogelijk interessant zijn om te doorzoeken

– Dirk Hoola van Nooten vertaalde EdL naar De Geest der Wetten, door den Heere Baron de Montesquieu. Uit het Fransch vertaald door Mr. Dirk Hoola van Nooten, etc. Met Wijsgeerige en Staatkundige Aanmerkingen, zo van eenen Onbekenden, als van den Vertaaler (4 vols. and an index, Amsterdam, 1783-7). In dat commentaar schreef hij dat die deugdzaamheid waar Montesquieu de nadruk op legt bij republieken, noodzakelijk is voor alle soorten regeringsvormen.

– “meeste Nederlandse lezers waren verbaasd dat Montesquieu soms de antieke republieken leek te prefereren boven de moderne.
–

Leave a Reply