19 feb, 2009
José de Kruif
Geplaatst door Willem in de categorie: Lezers, LiteratuurReacties (0) Tags: Boekhandel, De Kruif, Den Haag, receptie-onderzoek
1.2
In de jaren ’50 zette er een nieuwe wind op in de boekgeschiedenis – van een collectioneurs-oogpunt naar een boekproductie en -distributie; op het “eigenlijke communicatieapparaat dat boeken vertegenwoordigen” [3] Chartier pleitte in plaats daarvan voor een veel breder opgezette boekgeschiedenis. Ook het lezen en het gebruik van boeken moest worden behandeld. “Zonder lezer is een tekst inhoudsloos; vooral vormen van gebruik en interpretatie van lectuur zouden de spil van onderzoek moeten zijn.” [3] De interpretatievan de lezer moest worden gereconstrueerd.
Het ideale onderzoeksschema van Darnton, waarop De Kruif in haar conclusie nog terugkomt, is er één die het hele communicatiecircuit in de beschouwing betrekt.
Van Selms Inzichten en vergezichten. Zes beschouwingen over het onderzoek naar de geschiedenis van de Nederlandse boekhandel (Amsterdam 1992) benadrukt het belang van aandacht voor productie, distributie als consumptie van boeken. Zodanig beoefende boekgeschiedenis vormt de ruggegraat van de cultuurgeschiedenis waarbij boeken dragers van cultuur zijn.
Problemen met Chartiers wens:
– na speculaties aan de hand van de uiterlijke kenmerken van boeken valt er weinig zinnigs te zeggen over de interpretatie van de lezer, tenzij er egodocumenten zijn, en dan is de representativiteit weer een probleem.
Problemen met die van Darnton:
– volgens De Kruif alleen haalbaar met één enkele titel, hooguit een genre maar dus ook voor de werken van één auteur!
Meldt dat er voor de Republiek vooral veel bekend is mbt het boekbedrijf en de boekdistributie, en noemt als kwantitatief onderzoek dat het boek als massamedium behandelt en de gegevens van grote groepen mensen gebruikt de volgende Nederlandse voorbeelden:
Brouwer, Han, Lezen en schrijven in de provincie : de boeken van Zwolse boekverkopers, 1777-1849 (Leiden 1995) en Kloek, J. J. en W. W. Mijnhardt, Leescultuur in Middelburg aan het begin van de negentiende eeuw (Middelburg 1988).
Uit deze boeken blijkt dat er ook vooral NIET werd gelezen, Brouwer komt uit op 90% van de huishoudens in Zwolle die nooit of slechts incidenteel boeken kocht.
Bert van Selm wijdde in Inzichten en vergezichten een hoofdstuk aan bibliotheken. Over boekcollecties zegt De Kruif dat de zestiende eeuw getypeerd kan worden door het dualisme van humanisme (Bijbel VS Klassieken), er in de zeventiende eeuw steeds meer plaats komt voor allerlei vakgebieden, waarna in de achttiende eeuw speciale collecties, met belangstelling voor één vakgebied opkomen. Maar er zijn maar zeer weinigen die daadwerkelijk een bibliotheekje hebben.
Lezen is dus ook vier eeuwen na de introductie van de boekdrukkunst nog altijd niet massaal.