Barber, G., ‘Aspects of the book trade between England and the Low Countries in the eighteenth century’, in: Documentatieblad Werkgroep 18e Eeuw 34/35 (1977), 47-63.

“Bibliografie van gedrkte catalogi betrekking hebbend op het bezit van d Universiteitsbibliotheek te Leiden en de daarin opgenomen bruiklenen. Leiden 1989. Verschenen in de reeks Kleine publikaties van de Leidse Universiteitsbibliotheek, 5].

Too mighty to be free. Censorship and the press in Britain and the Netherlands (Zutphen 1987)
Robert Darnton , ‘Stated meeting report: the forbidden bestsellers of pre-revolutionary France’, Bulletin of the American academy of arts and sciences 43 (1989) 1, 17-45, aldaar 17.

Aantekening bij Wielema’s lijst van recensies:

“De grootste groep auteurs vormen de buitenlanders. De besprekingen betreffen dan echter meestal vertalingen van hun werken. Van de Engelsen treft men veel fysicotheologen en Newtonianen aan: Newton zelf, R. Boyle, J. Ray, W. Derham, R. Bentley, S. Clarke, J. Th. Desaugliers, J. Keill. Van de ‘grote’ filosofen als Locek, Berkeley en Hume worden alleen kleinere vertaalde werken behandeld. Na 1750 komen de vertegenwoordigers van de Schotse common-sense filosofie aan bod. Enkele deïstische schrijvers en hun tegenstanders komen voor in het ‘letternieuws’. Boeken van Franse auteurs worden regelmatigbesproken, het gaat dan vooral om fysicotheologische en natuurkundige werken: Fontenelle, Fénelon, N.A. la Pluche, N. Regnault, J.A. Nollet. Dep’philosophes’: Voltaire, Rousseau, d’Alembert Diderot, d’Holbach, Helvétius, Lamettrie e.a., worden niet of met veel antiphatie besproken; daarentegen krijgen de werken waarin ze bestreden worden wel veel aandacht. Van de Duitse schrijvers treft men vooral de vertegenwoordigers van de gematigde Verlichting en fysico-theologen aan: J. H. S. Formey, H.S. Reimarus, M. Mendelssohn, J. G. Sulzer. Ook Pufendrff, Tschirnhaus, Leibniz, Wolff, J.F. Buddeus en L. Euler zijn geen onbekenden. Afwezig zijn o.a. F. H. Jacobi, J. G. Herder, J. H Lambert, Kant en Fichte.

ZIJN DIE NAMEN AFWEZIG IN DE REGISTERS OF ZIJN OOK ANONIEME WERKEN GERECCENSEERD.

Over De Republyk der Geleerden, of Kort begryp van Europas

AMSTERDAM RUDOLPH EN GERARD WETSTEIN! en anderen

Boeken op allerlei gebied werden in de Republyk besproken of aangekondigd, de meeste zijn wel theologische. De gerecenseerde wijsgerige werken zijn voor deen deel dezelfde als de in de Boekzaal besprokene, maar er zijn ook interessante verschillen te bespeuren. De Republyk vertoont bijvoorbeeld meer durf door ook betrekkelijk controversiële auteurs als Collins, Bayle, Mandeville, Wolff, Voltaire en Marmontel te behandelen. In het ‘letternieuws’ worden soms ook Engelse deïstische geschriften kort besproken. Daarin vindt men tevens enkele interessante gedtailleerde gegevens betreffende wijsgerige werken waarvan geen exemplaren lijken te zijn overgeleverd. Dit geldt bijvoorbeeld voor twee Locke-vertalingen.

Leave a Reply