De almanak “De lantaarn voor… ” van Pieter van Woensel kwam wellicht iedere twee jaar uit, met uitzondering van het laatste jaar, getuige de nog overgebleven jaargangen in de STCN en DBNL (’92, 96, 98, 1800 en 1801). Zeer klein formaat ook, 16o.

In het hoofdstuk V. Gronden van Misnoegen der Nederlanders. wordt Hume op bladzijde 49 genoemd:

En dit over de revolutionnaire geest gesteldheid der bewoners van ons waereld-deel in ’t algemeen gestelt hebbende, zal ’t niet onsaisoenlijk zijn, er noch bij te voegen ’t navolgende, betreffende ons Vaderland in ’t bijzonder. De groote Staatsman en Wijsgeer HUME zegt ergens, dat de vrije Staaten de bodem zijn, waarop partijschappen ’t weeligste groeijen: in hoe verre dit toepasselijk zij op deeze gewesten is eene questie, veel te hairig om op dit tijdstip te worden
uitgeploozen. Een andert heeft gezegt, dat voorspoed de luiden brooddronken maakt; en de welvaart was, voor 1780, hier tamelijk groot. Een derde heeft beweert, dat in stadhouderlooze tijden de regeering der stad Amsterdam , of eenig paus in die regeering, gaarne den stadhouder speelt, dat zij uit dien hoofde immer een voorstanderesse was der staats-regeeringen: Een vierde en vierduizendste is van gevoelens, dat ’t eigenlijk deeze stad is, welke de eer-[50]
ste zaaden heeft uitgeworpen, waaruit de volgende troebels gekiemt hebben; en zulks enkel in ’t vooruitzicht om WILLEM DEN Vden eerst bij den volke verdacht, gehaat, daarna steê-kind gemaakt hebbende, zich zelve in de stuur-stoel en aan de helm te plaatzen.

Het zou uit “of the parties in general” kunnen komen, maar er zijn ongetwijfeld meer stukken waar hij dit heeft opgeschreven.

over Van Woensel

Kalff schaart Van Woensel in zijn Geschiedenis der Nederlandsche letterkunde onder de vertegenwoordigers van het Patriottisme en de Verlichting tijdens de Bataafse periode – in het gezelschap van Wolff en Deken. Feith. Kinker. Helmers. Wiselius.

Hier in de DBNL

Leave a Reply