No I: januari en februari (a) 1763

foto voorrede

jan en feb. 1763
In t letternieuws, Zweden, Portugal, Denemarken Spanje, Duitsland, Frankrijk, Zwitserland en zelfs Schotland propre, zij het met één titel, met gek genoeg Formey in het voorwoord (foto) – en Nederland – “Letter-Reize door Europa” noet de beschouwer het ook in de inleiding. [73]

foto essai sur le Luxe van PINTO (geen vermelding van Hume)

foto van een stukje waarin Frankryk als ‘pronkende’ zo luisterrijk dat naauwlyks één Ryk in Europa, deeze onze nabuuren daar in den loef afsteeken kan. De Naamen van d’Alembert, d’Aguesseau, Barthelemy, Bougainville, Caylus, La Condamine, Condillac, Fontenelle, Montesquieu, en meer anderen, zullen altoos het aanzien van de Eeuwe, en ’t volk, waar toe zy behooren, ten opzichte der waare Wysgeerte, die groote bestierderes van alle Godlyke en Menschelyke kennisse, helpen vermeerderen.[80]

foto iets over “emilia” van Rousseau?

foto iets over Pinto over Voltaire vs de Joden.
foto stukjes MILLAR

maart en april 1763:
“in ’t voorgaande stukje, zag de leezer den deerniswaardigen toestand der Geleerdheid en der Letteren in Portugal” [201]
foto van een stukje waarin staat “ook de Historie van Schotland, door Dr. Robertson laatst uitgegeeven (en waar van onze Buuren de Hoogduitschers al eene goede Vertaaling geleverd hebben) [219]
[222][223] vermelding The History of England
“By denzelfden Boekhandelaar is ook te bekomen in twee Quarto Boekdeelen, ten pryze van één Pond st. en tien schell. The History of England, of de Geschiedenis van Engeland, van den inval van Julius Caesar af, tot op de komst van Henrik VII, tot den Troon, door Mr. HUME; waar mede die bekende welschryvende, doch in zaaken van Godsdienst en waare Wysgeerte niet te vertrouwen Autheur zyne te rug gaande Historie van Engeland nu voltooid heeft. Het heeft sommigen gelust eene vergelyking tusschen hem en Dr. SMOLLET, eenen anderen EngelschenGeschiedschryver, te maaken, en den laatsten boven hem te stellen; vergelykende deezen by Vellejus Paterculus en Mr. Hume by Tacitus; maar hoe veele fraaiheden ik ook in de werken van deeze beide Engelsche Heeren gezien hebbe, ’t komt my toch voor dat ze geen van beiden ’t Character van echte en waare Geschiedschryveren overal bewaaren. Beiden handelen ze veel eer als gestrenge Zedemeesters; dan als eenvoudige zoo wel als vloeijende en aangenaame Beschryvers van Gebeurtenissen; en terwyl in Hume’s Historie hier en daar veel kwaad Zaad van bedorven Wysgeerte, en Paradoxe gevoelens omtrent den Godsdienst gestrooid zyn; en in die van Smolet veel hoogdravende Redeneeringen, en duistere verhaalen van zaaken, met afgekorte Naamen, en verminkte Woorden, die voor sommige Engelsche alleen maar verstaanbaar zyn, voorkomen, zoo lust het my niet myne Leezers met een van deeze beide Heeren te verveelen, of ze aan hun ter leezing aan te pryzen; en ik denke dat ‘er nog een bekwaamer Engelsche Pen vereischt word, om Rapin du Thoiras te verbeteren, en volkomener te maaken.”
Eén bladzijde eerder [221] staat al het volgende – ook een verwijzing naar Hume:
“In den zesden Brief handhaaft hy [de schrijver van Letters to a Young Nobleman] de Engelsche Vryheid, en beweert tegen Hume dat de smaak, en de beschaafde konsten, zoo wel als de vermogens van ’t verstand veel beter slaagen en bloeijen onder een Gemeenebest Regeering, als onder een volstrekt en Monarchaal bestier.” Vereist enige kennis van – waarschijnlijk – Of a perfect commonwealth, een essay waarin Hume de Nederlandse republiek ook aangrijpt als voorbeeld.

foto burgvliet

mei, nada
juni, nada
juli, geen letternieuws
auustus, geen letternieuws

“de prijs van dit stukje is 8 stuivers”

foto stukje oer Rousseau, merkwaardig geneefs burger

foto stukje by Pr Gosse Jr. Questions du Droit Naturel & Observations sur lle Droit de la Nature de Mr. le Baron de Wollf door de Vattel

foto te weinig ruimte voor meer nieuws [393]

september 1763:

maandelyksche boek-beschouwer, bij dld
foto voor “beroemde Robbertson”

nov 63

foto v Goens en Paddenburg uitgever

dec 63
Maandelyksche Boekbeschouwer:

M. M. Rey als distributiepunt voor parijse boeken [939/940]
Ander deïstenproeve van de hand van
By Joh. Thierry is uitgekomen Waarschuuwing tegen ’t Ongeloof, of Betoog wegens ’t gevaar des Afvals van ’t Christelyke Geloove, door ISAAC WATTS; mitsgad. Vertoog over de onbetwistbare Oprechtheid van JESUS en zyne APOSTELEN, door JOHN REINOLDS; uit het Engelsch vertaald, onder ’t opzicht en de aanpryzing van den Wel Eerw. Heere JOH. MART. HOFFMANN. rustend Predikant van Maassluis, die ‘er eene Proeve van Geschied- en Oordeelkundige Aanmerkingen over ’t Ongeloof en de Vrygeestery deezer Eeuwe, voornaamlyk met betrekking tot de meeste Engelsche Deïsten, heeft bygevoegd, in groot 8vo, behalven het Voorwek en de Tafel der Hoofdzaaken, 336 bladz. groot.”[link naar picarta – alleen in de VU te vinden http://picarta.pica.nl/xslt/DB=2.41/XMLPRS=Y/PPN?PPN=196869277]

jan. 1764

formey ‘breit’ Emile recht. foto.

februari 1764:

foto voor Cathy Macaulay die bewijst “dat de dames niet alleen in Engeland zich met Miss Carter, madam Fielding en andere in navolging van Anna le Febre of mevr. dacier op de letterkunde en derzever verscheide takken toeleggen, maar dat ‘er ook zyn, die ’t waagen de Paden der Geschiedkunde te bewandelen, en den lastigen arbeid op zich te neemen, om de Staatkundige Stukken, en Athentieke Papieren die de aandacht van andre geleerde en ervaaren Historieschryveren ontslipt zyn, op te samelen, te doorsnuffelen, en ‘er de pit en ’t merg uit op te zoeken en te boek te stellen. Maar te recht evenwel mag men denken, dat, hoewel deeze Dame eenen fraayen en malyken styl schryft, en eene zeer wel gesneede en bekwaame en vlugge Pen voert, zy nogthans haare begaafdheden wel aan iets beter en nuttiger kon en mogt te kost gehangen hebben, dan aan eene Geschiedenis van Engeland te schryven, die geenszins onder de begeerde stukken in de Litteratuur te stellen is, na dat dezelve zo agtervolgende verhandeld is door de breedvoerige pen van een GUTHERIE, door de stoute en onpartydige vingeren van Ralph; door den schrandren en doorzichtigen, doch somwyl al te diepen en partydigen Hume; door den bloemryken, vermakelyken, doch te dikwils in een Redenaar en Dichter veranderenden, en te zeer naar het Roomsche hellenden Smollet, om nu van geen CARTE en zo veele anderen e spreken, die dezelve fints den tyd van RAPIN tot op RIDER toe verhandeld hebben.” [170-171]

even verder [172], in een opmerking over NOG een Nieuwe Historie van Engeland van Mr. MORTIMER: “Deez’ Projectmaaker wyst de fouten zyner beide laatste Voorgangeren Mr. Hume en Smollett behendig genoeg aan, en doet een milde aanbieding en groote belofte van zynen arbeid op eenen anderen en beteren voet te znllen (sic) inrichten”

WYSGEERIGE en STAATKUNDIGE VERHANDELINGEN van den Heere DAVID HUME.
“Het behelst in zich twaalf Vertoogen van den diep- en vry-denkenden Wysgeer, en te gelyk beroemden Geschiedschryver DAVID HUME, voor wiens grondbeginzelen, als een bespiegelend Deist, de Leezer hier niet behoeft te vreezen, dewyl de verhandelde Stoffe niets met den Godsdienst gemeen heeft, en daar ze de Zedekunde betreffen mogt, zo gezond meest al beredeneerd wordt, dat een Christen Zedeleeraar ‘er genoegzaam zyn zegel aan hangen kan; en daar ‘er iets op kon te zeggen vallen, of de zaak anders mogt beschouwd konnen worden, heeft de kundige en vrye vertaaler er zeer verstandige en mede op goede redeneergronden rustende, aanteekeningen bygevoegd.”[179, de recensie gaat verder op 180 en 181]

Maart 1764: Holsteyn wordt genoemd onder het kopje “NIEUW ENGELSCHE BOEKEN; te bekomen by P. Holsteyn.”

zou Holsteyn hiervoor betalen? Heeft het zin om de publicatiejaren van de verhandelingen 1766 na te gaan of hij hiervoor adverteerde? denk ’t wel!

foto stukje over “Historie van Julia Mandeville” die totaal wordt afgekraakt.

April 1764 foto
verdediging van de geneeskunde t.ov. Rousseau
Recensie van de denker(!) niet het stuk waar Hume in wordt genoemd.

REST VAN 1764 MOET NOG! 1 band, ligt nog bij OTM

Leave a Reply