Denkend aan Hume in Holland

Onderwerp van de studie van Arianne Baggerman.

Verwijzingen in Jose de Kruifs Liefhebbers

De prijs van Locikh latia, dat is Redelyke godsdienst van Wilhelmus á  Brakel, “een werk dat een groot aantal malen verschenen is” (zo’n 21 maal), kwam in de achttiende eeuw voor het laatst bij Blussé in Dordrecht uit. [137]

De Denkerwas bij Blussé te koop.

Schreef: “Naamregister van de bekendste en meest in gebruik zynde Nederduitsche boeken, welke sedert het jaar 1600 tot het jaar 1761 zyn uitgekomen, voorheen uitg. door Johannes van Abkoude Nu overz., verb en tot het jaar 1787 verm.” (Rotterdam 1788)

Verwijzingen in José de Kruif

De Kruif noemt hem [blz 108 van Liefhebbers] in verband met het beeld dat Kruseman honderd jaar geleden schetste van de productie in de achttiende eeuw, gebaseerd op dit boek.

Kruseman telde en categoriseerde, en kwam uit op een conclusie die overeenkomt met de trend die De Kruif uit inventarissen haalt: “grote groei van veel soorten van lectuur vooral in de tweede helft van de zeventiende en eerste helft van de achttiende eeuw en daarna nog wel groei, maar in een duidelijk vertraagd tempo ten opzichte van de periode ervoor.” [109] Met even verder een hypothese naar aanleiding van het samengaan van het stokken van de groei en een verdere differentiatie in het aanbod van boekverkopers: “Wellicht vonden na 1750 nieuw categorieën vooral een onderdak bij grootverbruikers van boeken, die in het algemeen een groot deel van de afzet van de boekhandel voor hun rekening namen.” (noot naar Brouwers Lezen en schrijven in de provincie, 227).

Over het grote aantal prekenbundels dat werd uitgegeven in de tweede helft van de achttiende eeuw – het aantal vellen geteld door Bosma in Woorden van een gezond verstand was “bijna tweemaal zoveel als het totale corpus Spectators dat in de hele achttiende eeuw verscheen” (dit gold alleen al voor gereformeerde preken, zo “waren er ook de nodige doopgsgezinde, lutherse, remonstrantse en waalse preken in omloop, om van vertalingen nog maar te zwijgen”. Anderzijds zouden de spectatoren theoretisch een veel hogere oplage kunnen hebben gehad, iets waardoor Bosma moet toegeven dat deze tijdschriften ook best populairder kunnen zijn geweest. [140]) Kruseman leidt uit Arrenbergs boek af dat er “boven onze republiek een zware wolk van geestelijke hoovaardij” hing, “die nu en dan ook in vlokken van leerredenen neerneeuwde” [Kruseman, Aanteekeningen betreffende den boekhandel , 152, geciteerd in De Kruif, 140.

De laatste verwijzing in De Kruif gaat over de prijs van een prekenboek van Van der Kemp. [143]

Pagina's: 1 2

Formey had een geschiedenis van de filosofie uit laten brengen door Schneider (in het zelfde jaar als de essays 64 kwam ook een introduction general aux sciences uit van Formey)

Locke:

Essai philosophique concernant lʼentendement humain, oá¹ lʼon montre quelle est lʼetendue de nos connoissances certaines, et la manière dont nous y parvenons. Par M. Locke. Traduit de lʼanglois par M. Coste. Cinquième édition, revue et corrigée. †¦ A Amsterdam et a Leipzig, chez J. Schreuder & Pierre Mortier le jeune. MDCCLV [1755]. [2], XXXVII, [3], 603, [19] p. port. 4o.
Frontispiece is portrait of Locke, signed †œG. Kneller Eques pinxit 1697. P. Tanjé sculp. 1754.†

(heel zootje Locke-uitgaves, allemaal vertaald door M. Coste)
http://www.libraries.psu.edu/tas/locke/ch0f.html

Vertaald wellicht door Coste (of Mazel) maar dus ingeleid door Rousset de Missy. margaret jacob verhaalt in “Radicalism in the Dutch enlightenment” in 1992: “From the masonic archives we now know that the most widely circulated edition o the French translation of Locke’s Two Treatises, done in 1755 and reprinted in 1780, 1783 (Without the preface), and 1795, was the work of Rousset de Missy and his masonic brother and Amsterdam-based publisher Johannes Schreuder. What is important about that 1755 edition is the new preface and notes added by Rousset. These are in French, a language most members of the Dutch elite could read, if not speak. […] The new preface is quite specifically tied to the crisis of 1754-55 in the Dutch republic. In those years the fear of yet another French invasion led the regents to retreat from thi obligation o their English allies and to opt for neutrality.[229-230, noot naar “In the Aftermath of Revolution: Rousset de Missy, Fremasonry, and Locke’s Two Treatises of Government”

De Mauvillon schreef onder andere zelf het volgende historische werk:

Titel:  Histoire de Pierre I, surnommé le Grand … / [Par á‰léazar de Mauvillon]
Auteur:  á‰léazar de Mauvillon
Jaar:  1742
Uitgever:  ဠAmsterdam et á  Leipzig : chez Arkstée et Merkus

Daarnaast heeft hij ook stuk uit het deens vertaald van Holberg. Dat was vroegmoderne fictie!

Hume: TLDH Vol 1 Ltr 136 To: Millar [57] p 256
† * 136. To ANDREW MILLAR

Dear Sir

About ten days ago, I received a Letter from you with four enclosd which I deliver’d. Mr Kincaid immediatly pay’d me the Money; Mr Gordon† 1 said he woud pay me this Week; Mr Balfour† 2 desird a little delay, & said he wou’d pay me as soon as he conveniently coud: Mr Wright† 3 I have not yet met with.

Some time before that, I got yours; where you had inserted the Passage which probably gave Dr Brown Occasion for his fine Reflexion; which surely I shall never take the least Notice of. I must however beg the Favor of you, in order to prevent all such Misrepresentations for the future, that you woud burn all my Letters, which do not treat of Business; that is, I may say all of them. For as all Business is clos’d between us, there can be no use of keeping the Letters. I own to you, that it woud be very disagreeable to me, if by any Accident these Letters shoud fall into idle People’s hands, and be honord with a Publication. As to what you say, about your Frankness & Openness in mentioning things, which malevolent People sometimes make a bad Use of, I can readily excuse you: For I find it is an Infirmity of my own.

257

I must desire you to put up in one Parcel three Copies of my History small Paper, in boards, both Volumes; together with three Copies, like binding, of my four Dissertations: And direct the whole to Monsr de la Rouviere a ROTTERDAM: And to send it thither by a sure hand, together with the smallest of these two Letters enclos’d. Monsr de la Rouviere is to send them as Presents to Paris, one to L’Abbe le Blanc who is translating my History: The other two to different Persons, who have desir’d them from me. Please to state them to my Account, at the Bookseller’s Price; and send me the whole Account I owe you, that I may deduct it from your Bill.

I have now been settled in Edinburgh near two months; and so much to my Satisfaction, that there is no chance of my ever leaving it, during the few Years that I can propose to live. Among other Occupations, or rather Amusements, in which I employ myself, I am giving a new and very attentive Perusal of the last Edition of my History;† 1 and hope at last to bring it as near Correctness as possible. I tell you this, that if ever you have occasion to make a new Edition of that work, you may apply to me, or, if I be dead, to my Heirs, in order to print from this corrected Copy.

The largest of the Letters to Monsr de la Rouviere, please to put into the Post. I have sent you a Copy of Douglas, which you will be so good as to put up in the same Parcel with my History & Dissertations. The Edinburgh Edition is more correct than yours, & contains some Lines, which were struck out in the latter. I hope to get it translated into French, & acted at Paris.

L’Abbé le Blanc tells me of a Work called L’Ami de l’homme ou Traité de la Population wrote by the Marques de Mirabaut.† 1 He extolls this Piece much, & says it has met with vast Success at Paris. He also tells me, that it speaks much of my Writings, & that the Author had sent me a Copy which never came to hand. If the Book be in Nourse’s† 2 or Vaillant’s,† 3 I shoud be very desirous of having a Copy; and if you get it in Sheets please send it by the Post. Mr Elliot will frank it for you.

The Translation of the first Volume of my History will be publishd next Winter at Paris: The same Person is to translate the second, but wants a Copy. This makes me very anxious that these Copies may go by a safe hand. I shoud be glad to hear what the Connoisseurs with you say of that singular Piece the Epigoniad. I am dear Sir

Your most obedient humble Servant

DAVID HUME

Edinburgh

21 July. 175

(meer…)