{"id":1388,"date":"2009-11-19T15:01:19","date_gmt":"2009-11-19T13:01:19","guid":{"rendered":"http:\/\/hume.doesntexist.org\/\/?p=1388"},"modified":"2009-11-19T15:04:27","modified_gmt":"2009-11-19T13:04:27","slug":"vertalingen-in-duitsland-gawlickkreimendahls-umrisse","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archief.somtijds.nl\/hume-blog\/?p=1388","title":{"rendered":"Vertalingen in Duitsland (Gawlick\/Kreimendahls &#8216;Umrisse&#8217;)"},"content":{"rendered":"<p>Vertalingen &#8211; Recensies &#8211; Filosofische receptie &#8211; Filosofisch-theologische receptie &#8211; Theologische receptie &#8211; Hume als historicus en essayist &#8211; Biografisch &#8211; Kant<\/p>\n<p><strong>Vertalingen<\/strong><\/p>\n<p>Zo weinig mensen lazen Engels dat er van een receptie van de originelen nauwelijks sprake kan zijn geweest [14]<br \/>\nDe receptie van de Treatise begint dan ook pas echt in de jaren &#8217;90.<br \/>\nWel al veel andere boeken, w.o. &#8220;Essays and Treatises on several subjects&#8221; Four Dissertations, History, 2e Enquiry&#8221; te koop in de internationale boekenmarkt in Leipzich via een catalogus van Karl Wilhelm M\u00e1\u00bcller: <em>Britischen Bibliothek<\/em> (1767)<\/p>\n<p>Invloedrijker zijn de Franse vertalingen (Mauvillon werd er door Le Blanc zelfs van beticht alleen voor de Duitse markt te vertalen), want die waren voor meer opgeleide mensen te begrijpen [14]<br \/>\nToch waren de <em>Vermischten Schriften<\/em> vanaf &#8216;de 60&#8217;er en 70&#8217;iger jaren steeds zichtbaarder aanwezig in de besprekingen van Humes werk.<br \/>\n&#8211; \u00e1\u0153bersetzungswut (aldus Knufmann &#8217;69) leidde soms zelfs tot dubbele uitgaven. Niet van Humes werk maar toch. [14-15]<br \/>\n&#8211; Blassneck (1935) constateerde al een grote waarde aan de Franse vertalingen van Engels werk<br \/>\n&#8211; Waarom vertaalde men zijn werk? Ter Verlichting of ter controle?<br \/>\n&#8216;talrijke vertalingen van enkele essays&#8217;. noemen titels die jessop niet noemt, expliciet op.<\/p>\n<p><!--nextpage--><br \/>\n.1<br \/>\nTREATISE<br \/>\nTreatise verscheen in Duitse vertaling van Ludwig Heinrich Jakob (filosofieprofessor in Halle en Kantiaan) uiteindelijk in 1790, 1791, 1792 [15]<br \/>\n&#8211; er was ook nog geen Franse vertaling, en dus bleven de thema&#8217;s die all\u00e9\u00e9n in de Treatise ter sprake komen buiten de discussies: hieronder onder andere<\/p>\n<ul>\n<li>leer van ruimte en tijd<\/li>\n<li>grote delen van zijn substanzkritik<\/li>\n<li>niet op de laatste plaats de kwestie van persoonlijke identiteit<\/li>\n<\/ul>\n<p>bespreekt vervolgens de inleiding van de editie van Jakob: niet zozeer de in de Enquiries ontbrekende delen zijn voor hem van belang, maar veel meer het feit dat het gezien kan worden als die  &#8216;entfernte Ursache der gegenw\u00e1\u00a4rtigen Bewegungen in der philosophischen Welt&#8217;, waarmee hij op het Kantianisme doelt, auldus Gawlick [geciteerd op 16]. Maar het is wel meer van historisch belang aangezien Kant hem heeft weerlegd.<br \/>\nTweede en derde deel, met praktische filosofie, komt &#8216;plausibeler voor&#8217;.<br \/>\nMaar zijn theorie van de zedelijkheid is verkeerd. [16]<\/p>\n<p>elegante maar niet geheel betrouwbaar de vertaling (aldus een commentaar uit 1792)[17]<br \/>\nZijn vertaling is &#8211; wat boek 1 betreft &#8211; echter ook soms een compilatie uit het &#8216;jugendwerk&#8217; en de eerste enquiry, omdat de vertaler dacht Hume een dienst te bewijzen door de omwerkingen uit bijvoorbeeld de essays ook te verwerken, alsof het door hem zelf verbeterd was.<br \/>\nInteressant wel, want Hume wilde dat de Treatise juist vergeten werd met de Enquiries en de Essays. Aldus zijn <em>Advertisement<\/em>[17]<\/p>\n<p>Een echte verbetering naar Humes zin kon dus niet:<\/p>\n<p>&#8211; schrapt inleiding van de Treatise, begint met eerste stuk uit Enquiry. Delen I en IV worden door II en III van de Enquiry omgeruild. Hiermee ging hij niet alleen in tegen wat Hume wou, maar doet iets met de &#8216;Systematische Einheit&#8217; en &#8216;Gesamtkomposition&#8217; -> van de Science of Man is bijvoorbeeld niets te lezen.  [17-18]<\/p>\n<p>Nu is het misschien een onbetrouwbare vertaling, maar naar 18e eeuwse begrippen was het een bewonderenswaardige onderneming, helemaal als je bedenkt dat Jakob de tekst al als overbodig beschouwde. [18]<br \/>\n<!--nextpage--><\/p>\n<p>ESSAYS, MORAL AND POLITICAL<\/p>\n<p>vertaald als vierde deel van de Vermischten Schriften, die een vierdelige vertaling was van de &#8220;Essays and Treatises on Several Subjects&#8221; die alle werken van Hume bevatten op de <em>Treatise<\/em>. Als bron voor dit vierde deel niet de verbeterde en vermeerderde uitgave uit 1753 maar de derde oplage uit 1748 met 26 essays<br \/>\nWeinig elegant, lijkt haastig gemaakt met veel Anglicismen. Ook enkele ongelukkige termen van enkele termen<br \/>\n&#8220;On the idependency of Parliament heet &#8220;Von der Ununterw\u00e1\u00bcrfigkeit des Parlaments bijvoorbeeld [19n]<\/p>\n<p>Tweede reeks vertalingen (negen essays) verscheen in &#8220;Moralische und politische versuche von David Hume&#8221; in <em>Handbuch f\u00e1\u00bcr den Staatsmann<\/em> uit 1791 samengesteld uit de <em>Biblioth\u00e8que de l&#8217;homme public, ou analye raissonn\u00e9e des principaux ouvrages fran\u00e1\u00a7ois et \u00e9trangers sur la politique en g\u00e9n\u00e9ral, la l\u00e9gislation, les finances, la polices par M. le M(is) de Condorcet, M. de Peysonel, M. Le Chapelier.<\/em> 28 Bde. Paris 1790-1792. <a href=\"http:\/\/books.google.com\/books?id=9d4qAAAAMAAJ&#038;dq=biblioth%C3%A8que%20de%20l'homme%20public%20hume&#038;hl=nl&#038;pg=RA1-PA3#v=onepage&#038;q=&#038;f=false\">Hier is het stuk te vinden, lijkt gebruik te maken van de vertalingen van 1764 Le Blanc?<\/a><\/p>\n<blockquote><p>deze lijkt niet in het Nederlands te zijn vertaald, aldus STCN &#8211; wel een lofrede op franklin (<a href=\"http:\/\/picarta.publiekwijzer.nl\/DB=2.4\/XMLPRS=Y\/PPN?PPN=212460722\">link<\/a>)<\/p><\/blockquote>\n<p>Vanwege de dubbele vertaling werd deze vertaling als nauwelijks leesbaar ontvangen. In het voorwoord stond ook dat de politieke onderwerpen met weglaten van alles wat het doel\/opzet van dit werk niet onderspreekt, en in een meer natuurlijke ordening [19]<br \/>\nNeemt veel vrijheden [20] verantwoording van het werk was dat het zo&#8217;n succes was in Parijs<br \/>\n<!--nextpage--><\/p>\n<p>PHILOSOPHICAL ESSAYS CONCERNING HUMAN UNDERSTANDING (1748, pas in 1758 EHU)<br \/>\nwerd uitgegeven als tweede deel van de <em>Vermischten Schriften<\/em>: &#8220;Philosophische Versuche \u00e1\u00bcber die menschliche Erkenntniss von David Hume, Ritter.&#8221;<\/p>\n<p>Wolffiaan Sulzer was de uitgever, maar G&#038;K argumenteren dat hij niet de vertaler was: hij zegt immers dat hij &#8216;de vertaling hem van goeder hand zugekommen is&#8217; en dat hij hem gecontroleerd heeft met het Urschrift -> maar hij kan dit natuurlijk gewoon gezegd hebben om zijn positie te beschermen? alhoewel hij dan niet de controle zou hebben genoemd.<br \/>\nWaarom zou een Wolffiaan het uitgeven: omdat elke wijze een twijfelaar zou moeten hebben, die hem aan z&#8217;n mouw kan trekken wanneer er tegen zijn zaak nog voldoende twijfel mogelijk is. Maar waarschijnlijk belangrijker was de stijl van Hume, die volgens Sulzer tot voorbeeld van de Duitse filosofen zou mogen dienen. Want waar Wolff en Leibniz de belangrijkste geheimen over de menselijke natuur al grotendeels beantwoordbaar maakten, bleven deze mooie resultaten slechts voor geleerden leesbaar. Mar aangezien deze efilosofie iedereen aanging moest zij op lichte manier begrijpelijk worden gemaakt. De goede smaak zou hiermee en beetje worden aangekweekt in dit stuk van de wetenschap [geciteerd op 21] -> 21n zegt dat alleen al zijn vertrouwen in de ratio om die geheimen op te lossen aantoont dat hij Hume nooit \u00e9cht gevolgd kan hebben in zijn skepticisme.<br \/>\nDe Anmerkungen van Sulzer hebben niet de weerlegging van Hume als doel, maar legt hiervoor een basis, gaat er soms mee aan Humes thesen voorbij. Alles wordt vanuit het Wolffianisme beredeneerd [22] Een commentaar uit 1781 is dan ook dat het fijn was geweest als Sulzer werkelijk Humes werk bestudeerd had.<\/p>\n<p>tweede vertaling van EHU<br \/>\n<em>David Humes Untersuchung \u00e1\u00bcber den menschlichen Verstand.<\/em> Neu \u00e1\u00bcbersetzt von W. G. Tenneman nebst einer Abhandlung \u00e1\u00bcber den philosophischen Skepticismus von Herrn Professor Reinhold in Jena. Jena 1793. <\/p>\n<p>(waarschijnlijk vertaalt naar de tweedelige uitgave van de Essays and Treatises on Several Subjects uit 1784) [23] Tennemann noemt twee redenen: Allereerst dat het \u00e9\u00e9n van de 4 mogelijke filosofische systemen in een bondige en volledige bewerking van zo&#8217;n goede filosoof als Hume is. Ten tweede dat het de &#8220;Veranlassung&#8221; oorsprong is van de Transzendentalphilosophie \/ de Kantiaanse revolutie.<br \/>\nAndere vertaling was verouderd en niet bevredigend, qualit\u00e1\u00a4tsm\u00e1\u00a4ssig.<br \/>\nVertaalt ook de advertisement, het was Tennemann dus duidelijk dat <em>hier<\/em> de daadwerkelijke theorie van Hume te vinden zou zijn<br \/>\n<!--nextpage--><\/p>\n<p>TWEEDE ENQUIRY &#8211; ENQUIRY CONCERNING THE PRINCIPLES OF MORALS<br \/>\nvertaald als derde deel van de Vermischten Schriften, &#8220;Sittenlehre der Gesellschaft&#8221; 1756 Hamburg\/Leipzig<\/p>\n<p>G&#038;K noemt de broosheid en onhandigheid van de vertaling op, hoewel zij de tekst trouw bleef.[23] wel de 9 delen en de aanhangsels 1 en 3.<br \/>\n<!--nextpage--><\/p>\n<p>POLITICAL DISCOURSES<br \/>\nvertaald als eerste deel van de Vermischte Schriften:<\/p>\n<p><em>&#8220;Herrn David Hume, Esq. Vermischte Schriften \u00e1\u00bcber die Handlung, die Manufacturen und die andern Quellen des Reichthums und der Macht eines Staats.<\/em> Aus dem Englischen \u00e1\u00bcbersetzt. Hamburg. Leipzich 1754&#8243;<\/p>\n<p>niet alleen in de recensies elke keer als nuttigste van zijn geschriften genoemd en daarom zonder twijfel als eerste gedrukt[23] en kreeg al relatief snel (toch nog 12 jaar) een nadruk.<\/p>\n<p>Iets te strak aan de Engelse bewoordignen gekleefd en daardoor erg stijf [24] Net als de tweede Enquiry vertaald door Pistorius, die desondanks erg trots is over zijn prestatie<br \/>\nG&#038;K denken dat de theoloog Pistorius meer vrijheid voor schrijvers hoopte te bewerkstelligen met de vertaling [24]<\/p>\n<p>tweede &#8220;vertaling&#8221; POLITICAL DISCOURSES<br \/>\n<em>David Hume&#8217;s Geist. Erstes B\u00e1\u00a4ndchen: Politik,<\/em> Von Christian August Fischer. Leipzich 1795<br \/>\nUit de Essays and Treatises on Several Subjects gebrond. Humes Geist is &#8220;der Geist des Friedens und der M\u00e1\u00a4ssigung, der Geist der Vertr\u00e1\u00a4glichkeit und der Duldung&#8221;, en hij belooft nog metafysische deeltje(s) maar wegens omstandigheden komt er alleen een herdruk van dit eerste deel<\/p>\n<p><em>David Hume&#8217;s politische Zweifel. Allen Parthein gewidment von Christian August FIscher<\/em>. Zweite vermehrte Auflage. Leipzig 1799<\/p>\n<p>vermeerderd met een nawoord waarin hij verdedigt dat hij OF THE PERFECT COMMONWEALTH apart heeft uitgegeven ipv als essay 12<\/p>\n<p>G&#038;K noemen het een \u00e1\u0153bertragung en merken op dat hij een verlichte missie heeft (voltaire wordt er bijgesleept), van een vertaling kan geen sprake zijn, grotendeels verzonnen namen voor de delen soms komt er een essaytje uit EMP voorbij zoals Nationalcharakter en <em>Of the populous of Ancient Nations<\/em> is verdwenen.<\/p>\n<p>derde vertaling POLITICAL DISCOURSES<\/p>\n<p><em>David Hume&#8217;s politische Versuche<\/em> Von neuem aus dem Englischen \u00e1\u00bcbersetzt. Mit einer Zugabe des Uebersetzers. K\u00f6nigsberg 1800<\/p>\n<p>lievelingsleerling van Kant, Christian Jakob Kraus. Goede precieze vertaling, zonder te kleven aan de woorden van Hume, motto van Cicero gekozen (als teken van nuchterheid [26])<br \/>\nIn totaal 19 essays, kiest dus uit Essays and treatises on Several Subjects alle essays die hij goed vind. Er blijven ook wat PD&#8217;s liggen dus het is geen totaalvertailng van het werk (foutje Jessop!)<br \/>\nWaarom deze vertaling? uit zijn verbazing over het feit dat er nog steeds geen nieuwe vertaling van zijn verzamelde werk is gekomen omdat hij tot de origineelste denkers die ooit geschreven hebben. En de vertaling van vermischten geschriften is niet alleen oud, maar zit vol fouten en mist de netheid van het origineel.<\/p>\n<p>THE EPICUREAN, THE STOIC, THE PLANTONIST, THE SCEPTIC<br \/>\nvertaald als<br \/>\n<em>Herrn Hume Vier Philosophen <\/em> Quod vitae sectabor iter? Aus dem Englischen. Glogau 1768<\/p>\n<p>is waarschijnlijk veel meer gebaseerd op de vertaling van Merian, die een voorwoord heeft gekregen van Formey. De<br \/>\nIs eerste keer dat &#8220;The Sceptic&#8221; m\u00e9t de vermeerderingen van Hume zelf te verkrijgen waren voor Duitse lezers. Toch verschillen de vertalingen niet veel van elkaar. M\u00e1\u00bcller schrijft hier ook over (1980)[27]<br \/>\nKritische aanmerkingen van de Franse editie zijn geschrapt, maar het voorbericht is gebleven. In het nawoord noemt de vertaler het belang van de thema&#8217;s en de bekendheid van de schrijver als belangrijkste redenen voor de uitgave[27]<br \/>\ndient ook om de &#8220;Schimmer der gn\u00e1\u00a4digen Vorsehung&#8221; te tonen in de duisterste nevel en zorgelijke tijden. komt hiermee in de buurt van erbauungsliteratur [28]<br \/>\n<!--nextpage--><\/p>\n<p>LE G\u00e1\u2030NIE DE M. HUME (Londen, Parijs 1770)<br \/>\n<em>Das Genie des Hrn. Hume. Oder: Sammlung der Vorz\u00e1\u00bcglichsten Grunds\u00e1\u00a4tze dieses Philosophen, welche zugleich einen genauen Begriff der Sitten, Gebr\u00e1\u00a4uche, Gewonheiten, Gesetze und der Regierungsform der Englischen Nation wie auch einige Hauptz\u00e1\u00bcge ihrer Geschichte und einige kurze Anekdoten ber\u00e1\u00bchmter M\u00e1\u00a4nner enth\u00e1\u00a4lt.<\/em> Leipzig 1774.<br \/>\ninleiding zegt dat Hume <strong>&#8220;F\u00e1\u00bcrtrefliche Gem\u00e1\u00a4lde von den K\u00f6nigen geliefert die England regiert haben&#8221; => zeer waarschijnlijk de bron geweest van de recensies in de Vaderlandse letteroefeningen! IN OTM<\/strong> leidt volgens G&#038;K tot een onevenwichtig beeld:<\/p>\n<ul>\n<li>zo goed als niets van de theoretische filosofie<\/li>\n<li>essays en history domineren<\/li>\n<li>uittreksels zijn twee tot vijf bladzijden lang<\/li>\n<li>sommige titels komen overeen met de titels van de essays, maar &#8217;t zijn vooral &#8220;blosse zusammenfassungen \/ sehr freie Wiedergaben der Meinungen Humes zu bestimmten Themen<\/li>\n<li>de uittreksels uit de <em>History<\/em> zijn weliswaar wat dichter bij het origineel, maar &#8217;t is nog steeds geen vertaling te noemen [29]<\/li>\n<\/ul>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>ABRISS DES GEGENW\u00e1\u201eRTIGEN NAT\u00e1\u0153RLICHEN UND POLITISCHEN ZUSTANDES VON GROSSBRITANNIEN.<em>Ein vollst\u00e1\u00a4ndiges Handbuch f\u00e1\u00bcr Reisende. Nebst einer umst\u00e1\u00a4ndlichen Nachricht von der Handlung, den Staatsverh\u00e1\u00a1ltnissen und dem Interesse dieses Reiches. Aus dem Englischen des Herrn Hume, Verfassers der Geschichte von Grossbritannien<\/em> Kopenhagen (!) 1767<\/p>\n<p>Het komt een beetje uit de history en de essays and treatises on several subjects. twee auteurs, vier doelen:<\/p>\n<ul>\n<li>een &#8216;nachricht&#8217; van de britse staatsinrichting<\/li>\n<li>natuurbeschrijving van grootbritannie<\/li>\n<li>bericht van de politischen Grunds\u00e1\u00a4tzen van GBr<\/li>\n<li>een uiteenzetting van de Interesse van het land mbt andere landen en haar eigen koloni\u00ebn<\/li>\n<\/ul>\n<p>Titels lijken in geen enkel opzicht op de titels van essays of de hoofdstukken van de history.<\/p>\n<p>[29]<br \/>\nHerder klaagde over de halfslimme vertaler die de lezer &#8216;halfslim halb klug&#8217; lasst op veel plaatsen [29n] &#8220;Abermal eine Uebersetzung in unsern \u00e1\u00bcbersetzungsreichen Zeiten, und gewiss die allerelendste, welche dieses Jahrhundert und vielleicht alle vorigen gesehen haben. &#8230;.. Unser Ueber setzer &#8230;. hat weder Englisch noch Deutsch, noch den Inhalt des Buchs verstanden&#8221; zei een andere recensent in 1768.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>HISTORY een stortvloed aan vertalingen:<\/p>\n<p><em>Geschichte von Grossbritannien. Erster Band, der die Regierungen Jakobs I. und Carls I. enthalt.<\/em> Aus dem Englischen des David Hume, Esq. Breslau, Leipzig 1762.<br \/>\n<em>Zweiter Band, der das gemeine Wesen und die Regierungen Carls II. und Jacobs II enth\u00e1\u00a4lt. <\/em> Aus dem Englischen des David Hume, Esq. Breslau, Leipzig, 1763. <\/p>\n<p>Johann Jakob Dusch<br \/>\nDe vier delen van Dusch zijn zo slecht vertaald dat \u00e9\u00e9n recensent hem ervan betichtte zijn gymnasiumstudenten erbij ingezet te hebben. [30]<br \/>\n<em>Geschichte von England.<\/em> Aus dem englischen des David Hume. Esq. Erste Band: <em>Von dem Einfalle des Julius C\u00e1\u00a4sar an bis auf die <\/p>\n<p>Thronbesteigung Heinrichs des VII.<\/em> &#8217;67<br \/>\nZweyter 1763<br \/>\nDritter 1770<br \/>\nVierter 1771<\/p>\n<p>Zou in zijn voorwoord van de eerste band van de eerste druk Humes lof als historiker te krachtig gezongen hebben [31] en vertelt in die tweede band <\/p>\n<p>dat hij bij het vertalen niet zijn kritische afstand tot de auteur heeft verloren &#8211; dus zegt hij dat HUume zijn onbehoorlijke? (ungeb\u00e1\u00bcrlichen) idee\u00ebn <\/p>\n<p>over religie ook in de history tot uiting bracht, en dat je daaraaan kan zien ddat hij mischien toh niet zo betrouwbaar is of onafhankelijk als hij <\/p>\n<p>zich voordoet.<\/p>\n<p>HISTORY OF ENGLAND<\/p>\n<p><em>Geschichte Englands nach Hume.<\/em> Von A. G. Meissner.<br \/>\nErster Theil. Leipzig 1777<br \/>\nZweiter Theil. Leipzig 1780<\/p>\n<p>Het tweede deel brak af in 1587 midden in Elizabeth&#8217;s regeringsperiode, maar een vervolg komt er niet.<br \/>\nGeeft meer uittreksels ipv \u00e1\u00bcbersetzungen &#8211; in voorwoord verantwoordt hij dit door te zeggen dat de bezige mens d&#8217;r toch echt geen tijd voor had om <\/p>\n<p>door al die pagina&#8217;s heen te woelen, maar een aangename (gef\u00e1\u00a4llige) bewerking van de de historische stof wenst, die om het een beetje sappiger te <\/p>\n<p>maken met wat kleine episodische &#8220;Z\u00e1\u00bcge&#8221; verreikt is. Weggelaten werden &#8220;Noten und Widerlegungen&#8221;, Nichtsn\u00e1\u00bctzige Anekdoten&#8221;en jedes zu weit hergeholte <\/p>\n<p>raisonnement&#8221; &#8211; lijkt bovendien gebruik te hebben gemaakt van Dusch&#8217; vertaling.<\/p>\n<p>HISTORY OF GREAT BRITAIN[32]<\/p>\n<p><em>David Hume, Esq. Geschichte von grossbritannien. <\/em>Aus dem Englischen \u00e1\u00bcbersetzt. 20 Bde. Frankenthal 1786-1788<\/p>\n<p>verscheen binnen twee jaar, greep dan ook weer terug op Dusch. Chronologie en titels van de banden kloppen nu wel.<\/p>\n<p>Fragmentjes verschenen in tijdschriften, soms vertaald, soms onvertaald.<\/p>\n<p><em>Geschichte des ersten englischen Kriegsschiffes, das von den Spaniern erovert wurde<\/em\nHannoversches Magzin 17\nverwijst wel naar Hume, aan wie het dappere gedrag van Greenville was ontleend[32]\n\nnog een over koning Edwin op 33\n\n<!--nextpage--><\/p>\n<p>FOUR DISSERTATIONS (1757)<\/p>\n<p><em>Vier Abhandlungen, 1. Die nat\u00e1\u00bcrliche Geschichte der Religion. 2. Von den Leidenschaften. 3. Vom Trauerspiel. 4. Von der Grundregel des Geschmacks.<\/em> Von David Hume. Aus dem Englischen \u00e1\u00bcbersetzt. Quedlingsburg, leipzig 1759. <\/p>\n<p>Vertaald door Resewitz, geen voorwoord, maar tal van aanmerkingen (met name in de eerste) die zijn kritiek op Hume&#8217;s filosofie duidelijk naar voren brengen [33] Grijpt hierbij elke kans aan om de openbaring te verdedigen tegen Humes aanvallen.<\/p>\n<p>&#8220;Dabei tr\u00e1\u00a4gt er seine durchweg schwachen Einw\u00e1\u00a4nde auf einer Ebene vor, die weit unter dem Reflexionsniveau Humes liegt.&#8221; [33]<\/p>\n<p>Ook in de tweede vindt Resewitz tegenstrijdigheden en onbewezen &#8216;behauptungen&#8217; meningen opvattingen. het loont het lezen niet want in Duitsland zijn er eigenlijk correctere en vruchtbaardere Erkl\u00e1\u00a4rungen die meer sof tot onderzoeken en nadenken bieden. Vertaler is milder over de laatste twee abhandlungen. bij of tragedy lijkt hij zowaar wel eens de waarheid gevonden te hebben [34] de ware goede smaak is niet te vinden in de laatste verhandeling, maar bevat toch enkele bruikbare observaties [34]<br \/>\n<!--nextpage--><\/p>\n<p>MY OWN LIFE<br \/>\n<em>La vie de David Hume ecrite par lui-m\u00eame<\/em> Rotterdam 1777.<br \/>\nis een andere dan die Jessop noemt [34n]<\/p>\n<p><em>Leben David Hume&#8217;s, von ihm selbst beschrieben.<\/em> Brittisches Museum f\u00e1\u00bcr die Deutschen 1 (1777), 83-107.<br \/>\nmet daarin niet alleen de brieven(?) van Adam Smith, maar ook die van Joseph Black zijn arts, en George Horne (die <em>A Letter to Adam Smith on the Life, Death, and Philosophy of His Friend David Hume, Esq. By one of the people called Christians<\/em> schreef in 1777 .<\/p>\n<p><em>Nachricht vom Leben und Schriften des David Hume<\/em><br \/>\nIn: Christian Wilhelm Franz Walch (Hg.): <em>Neueste Religions-Geschichte<\/em>. Theil VIII. Lemgo 1781, 209-250.<br \/>\nook hierin een &#8216;herbe&#8217; aanval op Hume, &#8220;durch die der sich auch in Deutschland bildende Hume-Mythos destruiert werden sollte.&#8221; <\/p>\n<p>daarnaast nog 4 quasi biografische stukjes in 1780, 1794 (2x) en 1798) en een Latijnse vertaling van David Dalrymple werd geplaatst in <em>Denkw\u00e1\u00bcrdigkeiten ausder philosophischen Welt<\/em> 1788, 111-130 (band 6), die er vnl voor was bedoeld om onlatijnse termen en titels terug te vertalen.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>DIALOGUES CONCERNING NATURAL RELIGION<\/p>\n<p>kwam in 1780 in handen van George Hamann die zich gelijk ten doel stelde om met een vertaling de de\u00efsten voor eens en altijd recht te zetten -> het de\u00efsme scheen op te komen en verwees het Christendom naar het tweede plan door haar op de natuurlijke religie te baseren. Met Humes DNR waren er bewijzen voorhanden om een dergelijke procedure tegen te gaan.<br \/>\nErwas er nog \u00e9\u00e9n<\/p>\n<p><em>Gespr\u00e1\u00a4che \u00e1\u00bcber nat\u00e1\u00bcrliche Religion von David Hume<\/em>. Nach der zwoten englischen Ausgabe. Nebst einem Gespr\u00e1\u00a4ch \u00e1\u00bcber den Atheismus von Ernst Platner. Leipzig 1781. van Karl Gottfried Schreiter, die blijkbaar goed bezig was geweest met het meoijlijke proza van Hume [37] Het stuk van Platner diende om de sterkste idee\u00ebn van de britse schrijver te weerlegegen, die volgens hem allen maar naar Athe\u00efsme konden voeren.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>SAMENVATTEND:<\/p>\n<p>&#8211; het veelvoud van de vertal(ers)ingen verbiedt het om deze vertalingen te zien als &#8216;katalytische Ingredienzen&#8217; in het proces van het vinden van een nationale literaire identiteit te zien, \u00e9n om ze simpelweg als import-van-de-Verlichting-ondernemingen te zien. Er waren bijna altijd meerdere redenen te bedenken voor een vertaling. Alleen Pistorius, Dusch en Fischer hadden uitgesproken Verlichte interesses, Meissner en Sulzer wilden Hume ten voorbeeld stellen, en dan voor Sulzer alleen qua stijl.<br \/>\nSulzer, Resewitz en Platner hoopten ongecontroleerde consumptie in te dammen door hun opmerkingen te plaatsen. Maar tussen het Wow, kijk! en het Wow, kijk uit! &#8220;liegt ein ganzes Spektrum unterschiedlichster Motivationen&#8221; [37] <\/p>\n<ul>\n<li> soms is de materie interessant (vertaling van de Treatise van Jakob, Tennemann over de eerste Enquiry en Kraus over de PD)<\/li>\n<li> soms is zijn werk op meerdere manieren nuttig. opvoeder van de jeugd, troostend in donkere tijden. het werk wordt gezien als een heilzame oplossing voor de behoeftes van de tijd [38]<\/li>\n<li> soms is het puur de bekendheid van de schrijver &#8211; Vermischten Schriften<\/li>\n<li> soms komt het door de inspirerende werking die ze had voor de Kantiaanse revolutie<\/li>\n<li> soms om samen met hem het de\u00efsme te bestrijden<\/li>\n<p>het is van alles door elkaar heen, er zit wat dat betreft geen ontwikkeling in positieve of negatieve redenen[38]<\/p>\n<p><!--nextpage--> <\/p>\n<p><strong>vertaalde essays<\/strong><\/p>\n<p>OF THE POPULOUSNESS OF ANCIENT NATIONS<br \/>\n(1753 in Hamburgisches Magzin 10)<\/p>\n<p>OF TRAGEDY<br \/>\nOF THE STANDARD OF TASTE<br \/>\n(door Dusch in een bundel kritische en satirisch teksten in 1758)<\/p>\n<p>OF THE JEALOUSY OF TRADE<br \/>\n<em>Aus Humes Versuch \u00e1\u00bcber die Eifersucht in Ansehung der Handlung<br \/>\n<\/em> in <em>Hannoversche Beitr\u00e1\u00a4ge zum Nutzen und Vergn\u00e1\u00bcgen<\/em> 3 (1761 heel snel veraald dus [39] en gaat toch wel muv de eerste zin om de hele tekst)<\/p>\n<p>OF CIVIL LIBERTY<br \/>\n<em>Hume&#8217;s Versuch \u00e1\u00bcber die b\u00e1\u00bcrgerliche Freheit<\/em>, verdeutscht und mit Anmerkungen begleitet von Herrn Professor Wiggers. Kielisches Magazin vor die Geschichte, Staatsklugkeit und Statenkunde 2 (1784)<br \/>\nvertaald naar de tweede editie uit 1760 &#8211; die eigenlijk niet &#8216;zoals de vertaler Wiggers claimt&#8217; zoveel veranderd is. Vergrootte de tekst aanzienlijk met zijn opmerkingen (van 7 pagina&#8217;s in de Philosophical works naar 51 in het magazin.<\/p>\n<p>OF NATIONAL CHARACTERS<br \/>\n<em>Beitr\u00e1\u00a4ge zur Bef\u00f6rderung der Menschenkenntniss, besonders in R\u00e1\u00bccksicht unserer moralischen Natur.<\/em> uit 1788, gebaseerd op nieuwere editie van PD, met daarmee de minderwaardigheid van de negers-noot erin.<\/p>\n<p>OF SUPERSTITION AND ENTHUSIASM<br \/>\ndoor diezelfde pockels in het tweede deel uit 1789 van Pockels<\/p>\n<p>OF THE ORIGINAL CONTRACT<br \/>\n(door Merkel naast die van Rousseau geplaatst met opmerkingen in 1797)<\/p>\n<p>IDEA OF A PERFECT COMMONWEALTH<br \/>\n(vrij door de bundelaar Christian August Fischer, van het ook al vrije <em>David Hume&#8217;s politischen Zweifeln<\/em> dit keer apart uitgegeven in 1799.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>Daarnaast nog een zootje brieven [41]<br \/>\napokriefe vertalingen van <\/p>\n<p>OF THE STUDY OF HISTORY<br \/>\n(in een recensie vna een geschiedenisboek &#8211; genomen uit de essays uit de &#8216;de lang niet bekend genoeg zijnde politieke en zedekundige essays van Hume&#8217; in 1767)<\/p>\n<p>en OF SUICIDE<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vertalingen &#8211; Recensies &#8211; Filosofische receptie &#8211; Filosofisch-theologische receptie &#8211; Theologische receptie &#8211; Hume als historicus en essayist &#8211; Biografisch &#8211; Kant Vertalingen Zo weinig mensen lazen Engels dat er van een receptie van de originelen nauwelijks sprake kan zijn geweest [14] De receptie van de Treatise begint dan ook pas echt in de jaren [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[191,20],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archief.somtijds.nl\/hume-blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1388"}],"collection":[{"href":"https:\/\/archief.somtijds.nl\/hume-blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archief.somtijds.nl\/hume-blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archief.somtijds.nl\/hume-blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archief.somtijds.nl\/hume-blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1388"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/archief.somtijds.nl\/hume-blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1388\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1398,"href":"https:\/\/archief.somtijds.nl\/hume-blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1388\/revisions\/1398"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archief.somtijds.nl\/hume-blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1388"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archief.somtijds.nl\/hume-blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1388"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archief.somtijds.nl\/hume-blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1388"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}