{"id":101,"date":"2008-12-07T14:23:13","date_gmt":"2008-12-07T12:23:13","guid":{"rendered":"http:\/\/hume.doesntexist.org\/\/?p=101"},"modified":"2009-07-08T23:19:17","modified_gmt":"2009-07-08T21:19:17","slug":"a-treatise-of-human-nature","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archief.somtijds.nl\/hume-blog\/?p=101","title":{"rendered":"A Treatise of Human Nature"},"content":{"rendered":"

Inleidende opmerkingen:<\/strong><\/p>\n

Het exemplaar dat ik geleend heb uit het PCHH heeft een “Introduction” van EC Mossner.
\nHierin staat onder andere dat Humes hele leven draaide om de Treatise<\/em>, eerst om ‘m te schrijven, daarna om hem begrijpelijk te maken (en af te maken – political discourses = Of Politics en de essays over Standard of Taste and of Theatre (oid) = Of Criticism) en daarna om hem naar de prullenbak te verwijzen.<\/p>\n

“Be a philosopher, but, most of all,\u00c2\u00a0 be a man”<\/p>\n

Aantekeningen bij de tekst:<\/strong><\/p>\n

INTRODUCTION<\/em>
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 Over de huidige stand van de wetenschappen: “even the rabble without doors may judge from the noise and clamour, which they hear, that all goes not well within”. [41]
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 Binnen de wetenschap zijn zelfs de beste systemen gebaseerd op vertrouwen, ontbreekt er samenhang en bewijs. [41]
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 Not reason, but Eloquence carries the prize. Als je maar kunstig genoeg je extravagante these kunt inkleuren, hoef je niet te wanhopen dat je geen bekeerlingen krijgt
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 Van hieruit ook de afkeer van metafysica die bij veel mensen (waaronder geleerden. We verliezen onszelf erin, en alleen skepticisme en een flinke dosis luiheid kunnen je ervan genezen. [42]
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 Aan de andere kant: Het is ijdel om te denken dat de waarheid – als ze al binnen het bereik van de menselijke geest ligt – makkelijk te vinden is, terwijl zoveel genie\u00ebn hebben gefaald.
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 “‘Tis evident, that all the sciences have a relation, greater or less, to human nature” “Even Mathematics, Natural Philosophy and Natural Religion, are in some measure dependent on the science of Man; since they lie under the cognizance of men, and are judged by their powers and faculties.” [42] Als we maar begrijpen hoe onze idee\u00ebn werken, hoe ons begrip en onze redenaties werken.
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 Vooral in ‘natural religion’ valt er een slag te maken, omdat ze niet alleen gericht is op de aard van superieure wezens, maar ook naar onszelf kijkt. We zijn niet alleen de wezens die redeneren, we zijn ook de objecten van die redeneringen.[42-43]
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 “instead of taking now and then a castle or village on the frontier, to march up directly to the capital or center of these sciences, to human nature itself; which being once masters of, we may ever where else hope for an easy victory.”
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 Naast Natural Religion, Natural Philosophy and Mathematics hebben ook de four sciences of Logic, Morals, Criticism and Politics baat bij de SoM; ze beslaan bovendien alles wat we nodig hebben. [43]
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 En als de SoM de enige fundering is voor de andere sciences, dan is de enige solid foundation die we de SoM kunnen geven gebaseerd\u00c2\u00a0 op “experience and observation” [43]
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 Net als in de klassieke tijd, toen er tussen Thales en Socrates een eeuw zat (van natuurfilosofie naar moraalfilosofie), zo is het het ook niet meer dan normaal dat er 100 jaar zit tussen de vondst van de experimental method of reasoning in deze twee disciplines.\u00c2\u00a0 Van Bacon naar (in een noot) Locke, Shaftsbury, Mandeville, Hutchinnson, Butler, &c.[44]
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 In andere landen kunnen ze missschien beter dichten of andere kunsten bedrijven, maar dat Reason and philosophy zo goed gaan in Engeland komt doordat daar (en nergens anders) zo’n sterke toleration and liberty is.[44]
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 Het is duidelijk dat we niet verder kunnen gaan dan onze ervaringen, en we moeten er dus genoegen mee nemen dat we niet verder kunnen kijken dan onze ervaringen. Het is het tevreden zijn met de eigen onwetendheid die de filosofie het beste kan helpen: “the impossibility of explaining ultimate principles” is een defect van alle arts and sciences – niemand kan verder gaan dan de ervaring. [45]
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 Moral philosophy heeft dan nog als extra nadeel dat ze geen experimenten kan bouwen, omdat ze als zodanig de uitkomst be\u00efnvloeden. Het alternatief is “cautious observation of human life, and take them as they appear in the common course of the world, by men’s behaviiour in company, in affairsc and in their pleasures. Where experiments of this kind are judiciously collected and compared, we may hope to establish on them a science, which will not be inferior in certainty, and will be much superior in utility to any other of human comprehension.”[46]
\n
\nOF THE UNDERSTANDING
\nOf Ideas, their Origin, Composition, Connextion, Abstraction, &c.
\n<\/em><\/p>\n

SECT I. Of the Origin of our Ideas<\/em><\/p>\n

\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 Je hebt simpele en complexe perceptions (hieronder vallen zowel ideeen als impressies – hiermee zegt hij in een noot af te wijken van Locke, die overal het woord ‘idea’ voor gebruikt. [50]: simpele zijn elementaire dingen waarbinnen geen gradaties zijn aan te maken, complexe zijn het tegenovergestelde, meervoudig, en maken het zo mogelijk om verschillen te zien in voorwerpen
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 simpele ideeen en impressies vertonen over het algemeen grote overeenkomsten – ze verschillen alleen in degree, not in nature. [51] Hier is geen sluitend bewijs voor aan te voeren, behalve de ervaring dat het bijna onmogelijk is om het tegendeel te bewijzen: dat van een idee dat zonder een impressie tot stand is gekomen.
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 Ook complexe ideeen vertonen nog altijd veel overeenkomsten met de impressies – aangezien ze zijn opgebouwd uit simpele ideeen. Maar complexe ideeen kunnen WEL tot stand komen zonder complexe impressies. Maar de overeenkomst zal altijd minder zijn [51]
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 De enige conclusie die kan worden getrokken is dan ook “That all our simple ideas in their first appearance are deriv’d from simple impressions, which are correspondent to them, and which they exactly represent”.
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 Dat is the first principle established in the science of human nature, dat niet afgewezen mag worden vanwege zijn simpelheid. Ideeen zijn afkomstig van impressions. Het idee van “innate ideas” wijst hij dus af. Dat geldt voor ideeen over vorm en kleur, maar ook over ideeen die de passies betreffen, die we ook eerst ervaren moeten hebben.[54]<\/p>\n

SECT II. Division of the subject<\/em><\/p>\n

\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 Aangezien impressions eerst komen moeten die het eerst behandeld worden.
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 Impressions of sensation ontstaan uit onbekende oorzaken in the soul. Ze leiden tot ideeen, die leiden vervolgens weer tot impressions of reflexion (passions, desires, emotions zoals honger of angst). Daar vorm je je vervolgens ook weer een idee van etc.
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 Aangezien we van het eerste soort impressies mogen verwachten dat de natural philosophers hun mysterie ontrafelen, en de passies tot stand komen via ideeen van die eerste impressions of sensation gaan we eerst die ideeen bekijken. [55]<\/p>\n

SECT III. Of the ideas of the memory and imagination<\/em><\/p>\n

\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 Herinneringen zijn sterkere ideeen dan die afkomstig uit de verbeelding.
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 Ze zijn allebei afhankelijk van het voorwerk van impressions, maar de verbeelding is niet gedwongen de vorm of rangschikking [56]
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 Als de herinnering afwijkt dan is dat een defect. Historici kunnen ermee schuiven, zolang ze het maar verantwoorden. Dan is het idee weer op de juiste plek terecht gekomen.
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 “The chief exercise of the memory is not to preserve the simple ideas, but their order and position” slaat op de manier waarop we plaatsen en personen herinneren. Maar dit behoeft verder geen uitleg\/voorbeelden, aldus Hume [57]
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 Fabeltjes kunnen bestaan omdat alle ideeen erin afkomstig zijn van ervaringen, maar ideeen die in herinneringen nog onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, zijn dat in de verbeelding niet.
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 Tweede principle is daarom “of the liberty of the imagination to transpose and change its ideas.” Ideeen kunnen van elkaar gescheiden worden door de verbeelding – als er een verschil zichtbaar is tussen twee ideeen. [57]<\/p>\n

SECT IV. Of the connexion or association of ideas<\/em><\/p>\n

\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 Toch is ook de manier waarop de verbeelding ideeen met elkaar verbindt terug te brengen tot enkele regelmatigheden. De verbindingen berusten niet op toeval, maar op “some associating quality, by which one idea naturally introduces another”. Dit is geen wet van onscheidbaarheid, dat hebben we al aangetoond, want de verbeelding is tot heel veel in staat. Het is eerder te zien als “a gentle force, which commonly prevails, and is the cause why, among other things, languages so nearly correspond to each other; nature in a manner pointing out to every one those simple ideas, which are most proper to be united into a complex one.” [58]
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 De verschillende eigenschappen die de mind van d’een naar d’andere idee leiden zijn RESEMBLANCE, CONTIGUITY in time or place, and CAUSE and EFFECT.
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 resemblance is makkelijk, contiguity is evenzeer makkelijk te verklaren, maar cause and effect worden tot op de bodem uitgezocht. Er is geen sterkere verbinding denkbaar dan die tussen de objecten van oorzaak en gevolg. De verbinding is bijvoorbeeld ook mogelijk wanneer er geen resemblance is, wanneer er geen contiguity is, maar wanneer er een derde object is. Er zijn oneindige schakels te bedenken, waarmee de verbinding wellicht in kracht afneemt, maar nog altijd daar is. [59]
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 De relatie van oorzaak en gevolg kan de vorm aannemen van d’een die een beweging of actie bij d’ander veroorzaakt. Of als d’een d’ander produceert.
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 De relatie van cause and effect is er ook al wanneer de macht aanwezig is om zoiets te veroorzaken. Voorbeelden vind je bij, door overeenkomst of door dwang, verplichtingen tussen mensen. Wanneer zo’n verhouding er is, is vaak de “exertion of the will” afdoende om de actie van de ander af te dwingen, en “that in every case is condier’d as possible, and in many as probable; especially in the case of authority, where the obedience of the subject is a pleasure and advantage to the superior. [60]
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 “Here is a kind of ATTRACTION, which in the mental world will be found to have as extraordinary effects as in the natural, and to shew itself in as many and as various forms. Its effects are everywhere conspicuous; but as to its causes, they are mostly unknown, and must be resolv’d into original qualities of human nature, which I pretend not to explain.” Met andere woorden: er is een soort aantrekkingskracht gaande bij de verbinding die wordt gelegd bij oorzaak en gevolg – die net zo spectaculair is als sommige fenomenen in de natuurlijke wereld. Maar niet te verklaren.
\n\u2020\u00a2\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 Er zijn drie verschillende soorten complexe ideeeen die het resultaat zijn van de associatie van ideeen. Relations, Modes and Substances.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Inleidende opmerkingen: Het exemplaar dat ik geleend heb uit het PCHH heeft een “Introduction” van EC Mossner. Hierin staat onder andere dat Humes hele leven draaide om de Treatise, eerst om ‘m te schrijven, daarna om hem begrijpelijk te maken (en af te maken – political discourses = Of Politics en de essays over Standard […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[191],"tags":[8,59,58],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archief.somtijds.nl\/hume-blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101"}],"collection":[{"href":"https:\/\/archief.somtijds.nl\/hume-blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archief.somtijds.nl\/hume-blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archief.somtijds.nl\/hume-blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archief.somtijds.nl\/hume-blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=101"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/archief.somtijds.nl\/hume-blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":922,"href":"https:\/\/archief.somtijds.nl\/hume-blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101\/revisions\/922"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archief.somtijds.nl\/hume-blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=101"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archief.somtijds.nl\/hume-blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=101"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archief.somtijds.nl\/hume-blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=101"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}